NASK na Impact’26. Technologia po właściwej stronie

– W tym roku przyjechaliśmy na Impact z wyjątkową agendą, bo zależało nam na tym, aby w atrakcyjny i angażujący sposób opowiedzieć o tym, czym zajmujemy się na co dzień. Za nami inspirujące debaty poświęcone twórcom i sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwu oraz wyzwaniom, jakie niesie cyfrowy świat. To jeden ze sposobów docierania z naszą misją do szerszego grona odbiorców i budowania świadomości wokół nowych technologii. Chcemy, by rozmowa o nich była nie tylko ekspercka, ale przede wszystkim zrozumiała i dostępna dla każdego – podsumowywał obecność NASK na Impact’26 szef instytutu Radosław Nielek.

W debatach, które odbywały się w strefie NASK nie zabrakło aktualnych tematów, sporów i twardych stwierdzeń.

Autor: AI

Debata „Fabryka książek. Pisarze kontra AI” pokazała, że sztuczna inteligencja coraz mocniej wchodzi do świata twórczości i już dziś zmienia sposób pracy autorów. Wzięli w niej udział Katarzyna Puzyńska, autorka kryminalnych bestsellerów; Szymon Łukasik z NASK oraz Krzysztof Gawkowski, wicepremier i minister cyfryzacji.

Uczestnicy spierali się nie tylko o to, czy sztuczna inteligencja wkrótce zabierze pracę pisarzom, ale też o rolę jaką odgrywa w naszym codziennym życiu i czy jesteśmy w stanie i potrzebujemy wprowadzać regulacje. Krzysztof Gawkowski przestrzegał, że nie mówimy o przyszłości za pięć lat, ale o rzeczywistości, która już nas otacza, w której nie mamy co liczyć na dobre intencje firm big tech, bo czują się one dziś władcami cyfrowego świata i czerpią z tego gigantyczne dochody. Oczekiwanie samoograniczenia ze strony wielkich korporacji jest więc iluzją. Dlatego w ten obszar musi wkraczać państwo.

– Sztuczna inteligencja, model językowy nie ma prawa do wolności słowa. Tylko ma ją człowiek. Tak postawiona granica będzie dawała jasny przekaz. Człowiek – ma wolność słowa, maszyna – nie ma wolności słowa. I wtedy człowiek jest zawsze podmiotem, nigdy przedmiotem – mówił wicepremier.

Padały także pytania o to, czy AI może pomagać w tworzeniu książek, ale także, gdzie przebiega granica między wsparciem a zastępowaniem człowieka.

– Uważam, że pisarze są niezbędni nawet w erze AI. Model sam sobie fabuły nie zada. Jeżeli chcemy rzeczywiście napisać wciągającą, ciekawą książkę, która płynie, w której wszystkie wątki się ze sobą łączą, to jest potrzebny człowiek – wskazywał Szymon Łukasik, Dyrektor Ośrodka Badań nad Bezpieczeństwem Sztucznej Inteligencji w NASK.

Katarzyna Puzyńska mówiła, że teksty każdego pisarza mają swoje charakterystyczne cechy, a to dużo więcej niż sama warstwa językowa. To między innymi sposób, w który budują historię, w jaki robią przeskoki fabularne, dlatego trudno jest to podrobić.

– Zawsze podaję przykład serii „Millennium”. Pewnie większość z nas czytała książki Stiega Larssona. Później pojawiły się ich kontynuacje, ale to już nie było to samo. Nawet jeśli ktoś potrafiłby odtworzyć sam język, to pozostaje coś więcej – sposób budowania bohaterów, prowadzenia historii i tworzenia ich świata. To właśnie ten niepowtarzalny styl autora sprawia, że pewnych rzeczy po prostu nie da się łatwo skopiować – dodała.

True cybercrime

Cyberprzestępcy nie zostawiają odcisków palców, ale zostawiają ślady. Dziś zamiast miejsca zbrodni coraz częściej analizuje się logi, dane i aktywność w sieci. Rozmowa z Mateuszem Kaperą, podcasterem kryminalnmym i dziennikarzem Radia Zet pokazała, że świat dziennikarzy śledczych i ekspertów cyberbezpieczeństwa jest do siebie zaskakująco podobny – w obu przypadkach liczy się cierpliwość, łączenie faktów i odnajdywanie tego, co ktoś próbował ukryć.

– Dziś największym problemem staje się to, że nie wiemy, kto jest po drugiej stronie, kto nam coś wysyła, w jakim celu i czy ten materiał jest w ogóle prawdziwy. Coraz łatwiej tworzyć zdjęcia, nagrania czy materiały wyglądające wiarygodnie, a coraz trudniej je zweryfikować – wskazywał Mateusz Kapera, który stworzył wspólnie z NASK podcast „Cyfrowy paraliż”.

Cyfrowe śledztwo

Cyberatak na szpital w Łodzi stał się punktem wyjścia do rozmowy o tym, jak bardzo przenikają się dziś światy zbrodni offline i online. Współczesne „miejsce zdarzenia” to nie tylko fizyczna przestrzeń, to przede wszystkim logi, cyfrowe ślady i dane, które trzeba zabezpieczyć, zanim znikną.

– Praca w CERT Polska wymaga pewnej umiejętności rozwiązywania zagadek. Potrzebna jest ciekawość i umiejętność łączenia faktów. Często analizujemy cyfrowe ślady, logi, te okruszki, które zostawiają cyberprzestępcy – mówiła Iwona Prószyńska, kierownik zespołu ds. strategicznej komunikacji cyberbezpieczeństwa w NASK. Dodawała, że skutki cyberataków są jak najbardziej odczuwalne: – To, że dzieje się to w cyberprzestrzeni, nie sprawia, że konsekwencje są mniej realne. My wszyscy w realnym życiu odczuwamy skutki takiego cyberataku.

Wpływ EZD na administrację podczas Impact’26

Podczas dwóch dni Impact’26 w strefie NASK nie zabrakło rozmów o tym, jak instytut zmienia polską administrację publiczną. Jednym z tematów był rozwój EZD RP – systemu elektronicznego zarządzania dokumentacją, który usprawnia codzienną pracę urzędów i przyspiesza obsługę spraw obywateli. Cyfryzacja administracji nie kończy się jednak na odejściu od papierowych dokumentów. Coraz większą rolę zaczynają odgrywać również rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji, które w przyszłości mają wspierać urzędników w analizie informacji i automatyzacji procesów.

– Sztuczna inteligencja w EZD RP dopiero kiełkuje, ale już przygotowujemy się do tego, by dane dodawane do systemu mogły być przetwarzane przez AI. Chcemy, żeby wspierała użytkowników w podpowiadaniu rozwiązań, analizowaniu dokumentów, a nawet ich tworzeniu. Naszym celem jest usprawnienie procesów administracyjnych, które – jak wszyscy wiemy – potrafią być czasochłonne – mówił Norbert Staszak, kierownik działu wsparcia EZD w NASK.

NASK na scenach Impact’26

Impact’26 był miejscem rozmów nie tylko o technologiach jutra, ale również o wyzwaniach, które już dziś wpływają na bezpieczeństwo państwa i obywateli. W debatach poświęconych odporności cyfrowej, roli technologii w bezpieczeństwie oraz rozwojowi sztucznej inteligencji wzięli udział: dyrektor NASK Radosław Nielek, zastępca dyrektora Adam Marczyński oraz Dominika Grajewska, ekspertka NLP (Natural Language Processing – Przetwarzanie Języka Naturalnego) w NASK. Rozmowy dotyczyły tematów, które coraz mocniej kształtują naszą codzienność – od ochrony infrastruktury krytycznej i cyfrowej suwerenności, po odpowiedzialne wykorzystywanie danych oraz AI. To właśnie w takich dyskusjach powstają odpowiedzi na pytania o to, jak budować nowoczesne i bezpieczne państwo w świecie, w którym technologia rozwija się szybciej niż kiedykolwiek wcześniej.